Laatste update: 29/06/2017

Vorming van de chromosomen

Chromosomen bestaan uit dezelfde miljardenopeenvolging van nucleotiden als ons 'wirwar-DNA', maar 'verknipt' en geordend in twee keer 23 stukken. Die ordening gebeurt tijdens de celdeling in de metafase: op dat moment organiseert DNA zich in 46 chromosomen.
Dat beeld kennen we als ons karyogram.

Van elk paar chromosomen is er één afkomstig van de moeder en één van de vader.

Alle humane chromosomen zijn opgebouwd uit twee armen, een korte arm (p van petit) en een lange arm (q), die van elkaar gescheiden zijn door het centromeer. De uiteinden van de chromosomen vormen de telomeren.
In sommige chromosomen is de p-arm zo kort, dat hij nauwelijks te observeren valt. Dit zijn de acrocentrische chromosomen 13, 14, 15, 21 en 22.

<top>


Geslachtschromosomen: vrouwelijk vs mannelijk

In de lichaamscellen van een man bevinden zich altijd een X- en eenY-chromosoom en in de lichaamscellen van een vrouw altijd tweeX-chromosomen.

Bij vrouwen wordt in een vroeg stadium van de embryonale ontwikkeling in iedere cel een van de beide X-chromosomen geïnactiveerd. Welk van de twee dit is, lijkt een toevalsproces. In elk geval is het niet in elke cel hetzelfde chromosoom dat op non-actief gezet wordt. Sommige kenmerken waarvan het gen op het X-chromosoom gelegen is, komen daardoor in wisselende mate tot expressie bij vrouwen.

Bij een man zijn de twee geslachtschromosomen dus niet identiek, maar we beschouwen ze ook als een paar. Op het Y-chromosoom zit maar weinig erfelijke informatie, maar het speelt een cruciale rol in de ontwikkeling van het embryo. Het Y-chromosoom zet aan tot de productie van mannelijke hormonen en zodoende tot de ontwikkeling van mannelijke geslachtskenmerken.

<top>